روزنـه ى اميـد 

چندى پيش مجلس شوراى ملى جمهورى اسلامى افغانستان درباره بودجه دولت، تشكيل جلسه داد. يكى از حوادث مهم آن هتاكى «ملالى جويا» نسبت به مجاهدين بودگرچه بيانگر يك نوع تهاجم فكرى بر بنيادهاى عقيدتى مردم افغانستان از سوى محافل غير خودى است، اما ارزش كنكاش را ندارد.

حادثه مهم ديگر پيشنهاد حقوق شش ميليون دلارى براى باباى ملت افغان ـ محمدظاهر ـ شاه سابق افغانستان بود; كه البته تصويب نشد! با آن هم نبايد از كنار چنين طرحى; چشم بسته و گذشت كه چنين پيشنهادى در سرزمين فقر زده اى چون افغانستان، سؤالهاى زير را در برابر وجدانهاى بيدار خلق مى كند:    

 حمایت از محیط زیست در مخاصمات مسلحانه

                                                              ناظر حسین زکی

حفظ محیط زیست و توجه به مسائل زیست محیطی به خصوص در دوران جنگ و مخاصمات مسلحانه یکی از  موضوعات مهم جهانی و دغدغه برانگیز بشر معاصر  و مدافعان حقوق بشر است یرا بهره برداری از طبیعت ، حفظ کرامت انسانی و تحقق امنیت و عدالت، توسعه و رشد نسلهای آینده رابطۀ بسیار نزدیک با رعایت حفظ محیط زیست و مسائل زیست محیطی دارد، و هرگونه آسیب و تخریب طبیعت بر زندگی سالم انسانی اثر گذار است، چنانکه امروز همه شاهدند که افت شدید محیط زیست ابعاد گوناگون زندگی بشر را به خطر انداخته است. این خطر زمانی شدت بیشتری یافت که دو جنگ ویرانگر جهانی در زندگی بشر معاصر رخ­داد و استفاده از انواع سلاحهایی مدرن با قدرت تخریبی بسیار بالا با شیوه ها و تاکتیکهای غیر بشری، حیات طبیعی انسانها را به مخاطرهافگند. 

امروزه همه اذعان دارند که آثار سوء جنگ و مخاصمات مسلحانه بر طبیعت و محیط زیست از هر عامل دیگر خطرناک است؛ زیرا در مخاصمات مسلحانه حس ضربه زدن و پیروزی یک سمت منازعه بر طرف دیگر و تمایل شدید به انتقام جویی با استفاده از سلاحهایی ویرانگر، به تدریج به وجود می آید و با دادن تلفات و ضایعات، این حس روز به روز شدت بیشتری می یابد تا جایی که دو طرف منازعه هرگونه پایبندی به اصول انسانی و بشری را فراموش می کنند، و بی رحمانه تر از حیوانات درنده به جان یکدیگر حمله می برند حتی زندگی و حیات طرفهایی به دور از منازعه را به خطر می اندازند و موجب خسارت و زیان عظیم بر محیط زیست می گردند؛ تا جایی که خسارت جنگها بر زندگی انسان و محیط زیست­، بشر را به تدریج وادار کرد تدبیری بسنجد و راهکاری بجوید ، تا شاید بتواند جنگها را تا حدودی مهار کند و استفاده از سلاح­های کشتار جمعی و تاتکتیک­های غیر انسانی را محدود نماید و طرفهای در گیر را ملزم به مراعات حال زنان، کودکان، سالخوردگان، اسیران، مجروحان و غیر نظامیان کند و مانع تخریب محیط زیست بشود. و از این رو  بحث حمایت از محیط زیست در مخاصمات مسلحانه جزء مسائل و موضوعات حقوق بشردوستانه در حقوق بین الملل و حقوق بشر قرار گرفت. و در این راستا فعالیتها و همکاریهای بین المللی به وجود می­آمد.

حال جنگ و منازعات مسلحانه چیست؟ چه تاثیری بر محیط زیست دارد؟ قوانین وحقوق بشردوستانه چگونه می تواند در مخاصمات مسلحانه نقش و کارایی در حفاظت از محیط زیست داشته باشد؟ و در این میان اسلام به عنوان دين كامل و پاسخگو به نيازهاى بشر، چه نقشى در حمايت از طبيعت و محيط زيست در منازعات مسلحانه دارد؟  و چه مبانیی را ارائه کرده است؟ این مقاله كوششي است براي  پاسخ به این نوع پرسشها و تلاشی است برای تبيين مبانی محیط زیست و اصول بشر دوستانه در دوران منازعات مسلحانه، تا گامی باشد در راستای حفاظت از محیط زیست، ومطالب آن در سه فصل تنظيم شده است؛ در فصل اول كليات و مفاهيم بيان گردیده در فصل دوم به تبيين آثار سوء جنگ بر محیط زیست پرداخته شده است و  در فصل سوم اصول و قواعد بشردوستانه در اسلام و قواعد حقوق بشردوستانه بین المللی تحلیل و بررسی و با نتیجه گیری کلی پایان یافته است.